|
Anestezi, cerrahi girişim
sırasındaki ağrı ve hoş olmayan duyumsamaları ortadan kaldırır.
Erişkinlerde olduğu gibi çocuklarda da anestezinin ayrı bir özen ve beceri
gerektirdiği bilinciyle hareket etmek gerekir. Çocukluk dönemi 0 – 16 yaş
arasını kapsamaktadır. Bu dönemde yapılacak cerrahi girişimler ağır
doğumsal anomalilerin düzeltilmesini içeren ameliyatlardan başlayıp,
apendisit, tonsillektomi, fıtık, sünnet, inmemiş testis, kalp
ameliyatlarına kadar uzanan geniş bir yelpaze içindedir. Özellikle son
yirmi yılda, gerek izlem yöntemleriyle ilgili teknolojik gelişmeler,
gerekse ilaç sektöründeki gelişmeler sayesinde çocuk anestezisi konusunda
bilimsel olarak çok ilerleme kaydedilmiştir. Buna rağmen, yeni doğanlarda
ve küçük bebeklerde ameliyat sırasında oluşabilecek komplikasyon riski
erişkinlerde olduğundan daha fazladır. Bu nedenle, özellikle bebeklerin
anestezisinin bu konuda uzmanlaşmış ve deneyimli kişiler tarafından
yapılması gereklidir.
Cerrahi girişim öncesi, süresi ve sonrasında, çocukluk
dönemindeki hastanın, ruh sağlığının korunması, güvenli, konforlu ve
ağrısız bir süreç geçirmesi için gerekli tüm önlemler alınır. Çocuklar
kadar aile veya yakınlarının da bu sürece hazırlanması ve
bilgilendirilmesi sağlanır.
Operasyona girecek çocuğun ameliyatından bir gün önce
anestezist tarafından görülmesi uygun olmaktadır. Fakat ciddi sağlık
sorunları olan veya sık tekrarlayan üst solunum yolu enfeksiyonları olan
çocukların ameliyat tarihi cerrahla birlikte çocuğun ameliyata en uygun
olduğu dönem içim planlanmalıdır.
Hastaların yaşına uygun olarak ameliyat öncesi bazı
hazırlıklar yapılır. Buna göre, ameliyata girecek anestezist, hastanın
tıbbi geçmişi ile ilgili ailesinden veya yakınlarından gerekli bilgileri
ister, hastayı muayene eder ve uygun kan testlerinin yaptırılmasını ister.
Gerekli gördüğü durumlarda diğer hekimlerin bilgisine müracaat edebilir.
Çocuğu ve yakınlarını nasıl anestezi uygulanacağı konusunda bilgilendirir.
Çocuklar basit bir konuşmayı anlayabilecek yaştan itibaren anestezi öncesi
psikolojik hazırlıktan yarar görürler. Çocuk anne ve babada gelişen
huzursuzluğu hisseder ve bunu davranışlarına yansıtır. Bu nedenle anne ve
babanın tutumu çok önemlidir. Anne ve babaların kendilerine hekim
tarafından açıklanan konuları çocukların onları anlayabileceği şekilde
anlatmaları gerekmektedir. Çocuk kötü bir şeyler olacağını, kendisinden
bazı şeyleri saklandığını hissederse kendi kendine bazı yanlış düşünceler
ve korkular yaratabilir.
Operasyondan önce anne
sütü alan bebeklerin 4 saat, daha büyük çocukların 6 – 8 saat süreyle
beslenmemeleri gerekmektedir. Böylece genel anestezi sırasında mide
içeriğinin akciğerlere kaçması engellenmiş olur. Berrak sıvılar 2 saat
öncesine kadar alınabilir. Operasyon sabahı çocuk anne ve babasıyla
birlikte anestezi hazırlık odasına alınır. 6 aylıktan büyük bebekler
annesinden ayrıldıklarında rahatsız olur ve yokluğunu hissederler. 5
yaşına kadar olan dönem anneden ayrılmanın olumsuz etkisinin en belirgin
olduğu dönemdir. Operasyona hazırlık odasında çocuğun heyecan ve
endişesini giderecek, sakinleştirecek ilaç uygulamaları yapılır. Bunun
sonucunda çocukta hafif bir uyku hali gelişir ve o sırada olanları
hatırlayamaz. Çocuk hekim eşliğinde ameliyathaneye alınır ve gerekli
izlemelerin yapılabilmesi sağlanır.
Genellikle anestezi uygulamasına maskeden uygulanacak
oksijen ve anestezik gaz karışımı ile başlanır. Bilinç hali ortadan
kalktıktan sonra damardan sıvı ve diğer anestezik ilaçların (kas gevşetici
ve ağrı kesici) uygulaması yapılır. Solunumun kontrolü için gerekli
görülürse soluk borusuna takılacak bir tüp yardımı ile oksijen ve
anestezik ilaçların verilmesine devam edilir. Operasyon bittikten sonra
oksijen dışındaki diğer ilaç uygulamaları kesilir ve çocuk tamamen
uyandıktan sonra durumun takip etmek için uyanma odasına alınır. Burada
ağrı şikayeti giderildikten sonra rahat, huzurlu ve güvenli bir şekilde
servisteki yatağına alınır.
Çocuklarda ağrı kontrolü erişkinlerdekinden daha
zordur. Çocuklar ağrılarının derecesini erişkinler gibi sözel olarak
belirtemeyebilirler. Fakat hekimler onların davranışlarını, yüz
hareketlerini, nabızlarını değerlendirerek uygun ilaç tedavisi yaparlar.
Yine bu amaçla çocuklarda ameliyat sonrası ağrının giderilmesi için
bölgesel anestezi yöntemleri uygulanabilir.
Tüm bunlara rağmen genel anestezi sırasında bazı
istenmeyen ve nadir görülen sorunlar ortaya çıkabilir. Bunlardan bazıları:
Solunumsal komplikasyonlar: mide içeriğinin
akciğerlere kaçması, hava yolu açıklığının sağlanamaması (dilin büyük,
çenenin küçük, soluk borusunun önde olması …), diş kırıkları, boğaz
ağrısı vb.
Dolaşımsal
komplikasyonlar: damarlarda yaralanma ve şişmeler meydana gelebilir.
İlaçlara bağlı alerjik reaksiyonlar gelişebilir.
Nadir rastlanan ve önlenemeyen ateş yüksekliği ile
seyreden “malign hipertermi” diye adlandırılan ölümcül bir komplikasyon
meydana gelebilir.
Kan nakli gerektiren
durumlarda buna bağlı komplikasyonlar gelişebilir.
Ameliyat sırasındaki pozisyonlara bağlı olarak bazı
organ yaralanmaları gelişebilir.
|